چطور در رابطهتان بهتر شنونده باشید؟ 18 نکته کلیدی
شنونده خوب بودن، مهارتی است که به تقویت روابط عاطفی کمک شایانی میکند. وقتی به حرفهای شریک عاطفی خود با دقت گوش میدهید، به او نشان میدهید که برایتان اهمیت دارد و به احساساتش احترام میگذارید. این موضوع نه تنها صمیمیت را افزایش میدهد، بلکه از بروز سوءتفاهمها نیز جلوگیری میکند. اما شنونده خوب بودن فقط به ساکت ماندن و سر تکان دادن خلاصه نمیشود. بلکه نیازمند تمرکز، همدلی و پاسخگویی مناسب است. در این مقاله، 18 نکته کاربردی را به شما معرفی میکنیم که با به کارگیری آنها میتوانید به یک شنونده حرفهای در رابطهتان تبدیل شوید: 
- ✳️
حواسپرتیها را حذف کنید:
گوشی موبایل، تلویزیون و هر عامل دیگری که ممکن است تمرکز شما را بر هم بزند را کنار بگذارید. - ✳️
تماس چشمی برقرار کنید:
نگاه کردن به چشمان طرف مقابل نشان میدهد که با تمام وجود به او توجه میکنید. - ✳️
زبان بدن مناسب داشته باشید:
حالت بدن شما باید باز و پذیرنده باشد. از قوز کردن یا دست به سینه نشستن خودداری کنید. - ✳️
سر تکان دهید:
این کار به طرف مقابل نشان میدهد که به حرفهایش گوش میدهید و متوجه صحبتهایش هستید. - ✳️
لبخند بزنید:
لبخند زدن نشان میدهد که از صحبت کردن با او خوشحالید. - ✳️
سوالات باز بپرسید:
سوالاتی بپرسید که جواب آنها بیشتر از بله یا خیر باشد. این کار او را تشویق میکند تا بیشتر صحبت کند.
- ✳️
سعی کنید درک کنید، نه اینکه پاسخ دهید:
تمام تمرکز خود را بر درک احساسات و دیدگاههای طرف مقابل بگذارید. - ✳️
قضاوت نکنید:
از قضاوت کردن یا انتقاد کردن خودداری کنید. سعی کنید با همدلی به حرفهایش گوش دهید.
- ✳️
قطع نکنید:
اجازه دهید طرف مقابل صحبتش را تمام کند، حتی اگر با او مخالف هستید. - ✳️
احساساتش را تایید کنید:
به او نشان دهید که احساساتش را درک میکنید و آنها را معتبر میدانید. - ✳️
همدلی نشان دهید:
سعی کنید خود را جای طرف مقابل بگذارید و دنیا را از دید او ببینید. - ✳️
به لحن صدا و زبان بدن او توجه کنید:
گاهی اوقات، لحن صدا و زبان بدن فرد بیشتر از کلماتی که به زبان میآورد، حرف میزند. - ✳️
به حرفهای ناگفته او توجه کنید:
سعی کنید بفهمید پشت کلماتی که میشنوید، چه احساساتی نهفته است. - ✳️
حضور کامل داشته باشید:
تمام توجه خود را به لحظه حال معطوف کنید و از فکر کردن به مسائل دیگر خودداری کنید. - ✳️
صبر داشته باشید:
گاهی اوقات، افراد برای بیان احساسات خود به زمان بیشتری نیاز دارند. - ✳️
در صورت لزوم، به او کمک کنید:
اگر طرف مقابل به کمک نیاز دارد، داوطلب شوید که به او کمک کنید.
1. حضور کامل داشته باشید
هنگام صحبت کردن طرف مقابل، تمام توجه خود را معطوف به او کنید.از انجام کارهای دیگر، مانند چک کردن گوشی یا فکر کردن به چیزهای دیگر، خودداری کنید.به زبان بدن خود نیز توجه داشته باشید.تماس چشمی برقرار کنید، به سمت او متمایل شوید و حالت بدنی باز و پذیرنده داشته باشید.این نشان میدهد که شما به حرفهای او اهمیت میدهید و واقعاً میخواهید بشنوید که چه میگوید.باور کنید حضور کامل شما بزرگترین هدیه ای است که میتوانید به او بدهید و از این طریق صمیمیت رابطه را افزایش دهید.ذهن آگاهی تمرین خوبی برای حفظ حضور کامل در لحظه است.
قبل از هر بار صحبت کردن چند نفس عمیق بکشید.
هر چیزی که باعث می شود تمرکزتان را از دست بدهید را از خود دور کنید.اگر حضور ندارید حداقل به طرف مقابل اطلاع دهید و از او بخواهید تا فرصت دیگری صحبت کنید.
2. سکوت کنید و گوش دهید
گاهی اوقات بهترین کار این است که فقط سکوت کنید و اجازه دهید طرف مقابل صحبت کند. از قطع کردن حرف او یا ارائه راه حل قبل از اینکه حرفش تمام شود، خودداری کنید. به جای اینکه منتظر نوبت خود برای صحبت کردن باشید، سعی کنید واقعاً بفهمید که او چه میگوید. گوش دادن فعالانه به این معنی است که شما درگیر فرآیند شنیدن هستید و سعی می کنید معنای پشت کلمات را درک کنید. به خاطر داشته باشید که هدف شما در اینجا درک کردن است نه قضاوت کردن. اگر چیزی را متوجه نشدید، حتما سوال بپرسید. اجازه دهید او حس کند که شنیده می شود. حتی لحن و صدای خود را با لحن و صدای او هماهنگ کنید.
3. همدلی نشان دهید
سعی کنید خودتان را جای طرف مقابل بگذارید و از دیدگاه او به موضوع نگاه کنید. حتی اگر با او موافق نیستید، سعی کنید احساسات او را درک کنید. با بهرهگیری از جملاتی مانند “متوجه میشوم که چقدر ناراحت هستی” یا “میتوانم تصور کنم که چقدر سخت بوده” همدلی خود را نشان دهید. همدلی به طرف مقابل نشان میدهد که شما به احساسات او اهمیت میدهید و او را درک میکنید. همدلی کلید برقراری ارتباط عمیق تر و صمیمانه تر است. از قضاوت کردن و سرزنش کردن خودداری کنید. سعی کنید احساسات او را به زبان بیاورید: “به نظر می رسد که از این موضوع خیلی ناراحت هستی”.
4. سوالات باز بپرسید
به جای پرسیدن سوالاتی که پاسخ آنها “بله” یا “خیر” است، سوالات باز بپرسید که او را تشویق به توضیح بیشتر کند. مثلاً بپرسید “چه چیزی باعث شد اینطور احساس کنی؟” یا “میتوانی بیشتر در مورد این موضوع توضیح دهی؟” این سوالات نشان می دهد که شما واقعا به حرفهای او اهمیت می دهید. از سوالات جهت دار یا القایی خودداری کنید. سوالات خود را با دقت و احترام مطرح کنید. به پاسخ های او با دقت گوش دهید و سوالات بعدی خود را بر اساس آنها طرح کنید. هدف شما در اینجا ایجاد یک گفتگوی سازنده و معنادار است.
5. خلاصه کنید و بازخورد دهید
با این کار به طرف مقابل نشان میدهید که شما به حرفهای او گوش دادهاید و تلاش کردهاید تا منظور او را درک کنید. این فرصتی برای او فراهم میکند تا اشتباهات شما را تصحیح کند و اطمینان حاصل کند که شما منظورش را به درستی فهمیدهاید. در ضمن، بازخورد دادن به او کمک میکند تا احساس کند که شنیده شده و درک شده است. در خلاصه کردن، سعی کنید به مهمترین نکات اشاره کنید. از کلمات خود او برای خلاصه کردن استفاده کنید. از او بپرسید که آیا خلاصه شما دقیق است یا خیر. هدف شما در اینجا ایجاد یک فهم مشترک از موضوع است.
6. از قضاوت کردن و انتقاد خودداری کنید
هنگام گوش دادن به حرفهای طرف مقابل، سعی کنید از قضاوت کردن و انتقاد کردن خودداری کنید. حتی اگر با او مخالف هستید، سعی کنید بدون پیش داوری به حرفهای او گوش دهید. قضاوت و انتقاد کردن باعث میشود که طرف مقابل احساس ناامنی کند و از صحبت کردن با شما خودداری کند. سعی کنید با ذهن باز و کنجکاو به حرفهای او گوش دهید. به جای اینکه به دنبال اشتباهات او باشید، سعی کنید دیدگاه او را درک کنید. اگر مخالف هستید، به جای انتقاد کردن، سعی کنید نظرات خود را به طور محترمانه بیان کنید. هدف شما در اینجا ایجاد یک فضای امن و صمیمی برای گفتگو است.
7. زبان بدن مناسب داشته باشید
زبان بدن شما میتواند تاثیر زیادی بر نحوه درک طرف مقابل از شما داشته باشد. هنگام گوش دادن به حرفهای او، سعی کنید تماس چشمی برقرار کنید، به سمت او متمایل شوید و حالت بدنی باز و پذیرنده داشته باشید. از انجام حرکاتی مانند دست به سینه شدن، نگاه کردن به ساعت یا بازی کردن با اشیاء دیگر خودداری کنید، زیرا این حرکات نشان میدهند که شما علاقه ای به صحبتهای او ندارید. لبخند زدن و تکان دادن سر نیز میتواند نشان دهد که شما به حرفهای او گوش میدهید و او را درک میکنید. آینه کردن زبان بدن او میتواند باعث ایجاد صمیمیت بیشتر شود. اگر خسته هستید یا احساس ناراحتی می کنید، به او اطلاع دهید. هدف شما در اینجا ایجاد یک ارتباط غیرکلامی مثبت و حمایتی است.
8. صبور باشید
گاهی اوقات طرف مقابل ممکن است برای بیان احساسات خود به زمان بیشتری نیاز داشته باشد. صبور باشید و به او فرصت دهید تا حرفهایش را تمام کند. از قطع کردن حرف او یا عجله کردن او خودداری کنید. فشار آوردن به او برای صحبت کردن فقط باعث می شود که او بیشتر احساس ناامنی کند. به او اطمینان دهید که شما برای شنیدن حرف هایش وقت دارید. اگر او نیاز به سکوت دارد، به سکوت او احترام بگذارید. صبوری شما نشان دهنده عشق و تعهد شما به او است. هدف شما در اینجا ایجاد یک فضای امن و آرام برای گفتگو است.
9. به احساسات خود توجه کنید
هنگام گوش دادن به حرفهای طرف مقابل، به احساسات خود نیز توجه کنید. اگر احساس میکنید که دارید عصبانی میشوید یا ناراحت میشوید، سعی کنید قبل از واکنش نشان دادن، کمی مکث کنید و احساسات خود را کنترل کنید. اگر احساس می کنید که نمی توانید احساسات خود را کنترل کنید، بهتر است از ادامه گفتگو خودداری کنید و در زمان دیگری به آن بپردازید. تمرین ذهن آگاهی میتواند به شما در مدیریت احساساتتان کمک کند. هدف شما در اینجا حفظ یک گفتگوی سازنده و محترمانه است.
10. حواس پرتی ها را حذف کنید
قبل از شروع گفتگو، سعی کنید تمام حواس پرتی ها را حذف کنید. گوشی خود را خاموش کنید، تلویزیون را خاموش کنید و از انجام کارهای دیگر خودداری کنید. یک محیط آرام و بدون مزاحمت برای گفتگو انتخاب کنید. به دیگران اطلاع دهید که شما در حال صحبت کردن هستید و نمی خواهید مزاحم شوید. حذف حواس پرتی ها نشان دهنده احترام شما به طرف مقابل است. هدف شما در اینجا ایجاد یک فضای مناسب برای گفتگو است.
11. به لحن صدا و زبان بدن او دقت کنید
فقط به کلماتی که طرف مقابل میگوید گوش ندهید، بلکه به لحن صدا و زبان بدن او نیز دقت کنید. اینها میتوانند سرنخهای مهمی در مورد احساسات او به شما بدهند. مثلا اگر او با صدای بلند و سریع صحبت میکند، ممکن است عصبانی یا هیجان زده باشد. اگر او به پایین نگاه میکند و دست به سینه شده است، ممکن است ناراحت یا دفاعی باشد. با توجه به لحن صدا و زبان بدن او، میتوانید درک عمیقتری از احساسات او پیدا کنید. سعی کنید زبان بدن خود را با زبان بدن او هماهنگ کنید. هدف شما در اینجا درک کامل پیام او است.
12. از ارائه راه حل زودهنگام خودداری کنید
وقتی طرف مقابل مشکلی را با شما در میان میگذارد، ممکن است وسوسه شوید که سریعاً راه حل ارائه دهید. اما بهتر است از این کار خودداری کنید و ابتدا به او اجازه دهید تمام حرفهایش را بزند. گاهی اوقات او فقط میخواهد شنیده شود و نیازی به راه حل ندارد. در این صورت، ارائه راه حل میتواند باعث شود که او احساس کند شما حرفهایش را جدی نمیگیرید. پس از اینکه او تمام حرفهایش را زد، میتوانید بپرسید که آیا او نیاز به راه حل دارد یا فقط میخواهد شنیده شود. ارائه راه حل قبل از اینکه او از شما بخواهد، میتواند تحقیرآمیز باشد. به او اجازه دهید خودش راه حل را پیدا کند. شما میتوانید در صورت نیاز او را راهنمایی کنید. هدف شما در اینجا حمایت از او است، نه کنترل او.
13. از قطع کردن صحبت او خودداری کنید
قطع کردن صحبت طرف مقابل نشان دهنده بی احترامی است و باعث می شود که او احساس کند حرف هایش مهم نیستند. به او اجازه دهید تا حرفش را تمام کند و سپس صحبت کنید. اگر لازم است چیزی را اضافه کنید، صبر کنید تا او مکث کند و سپس صحبت کنید. اگر ناخواسته صحبت او را قطع کردید، عذرخواهی کنید. قطع کردن صحبت او نشان می دهد که شما به حرف هایش اهمیت نمی دهید. به او فرصت دهید تا تمام افکارش را بیان کند. هدف شما در اینجا ایجاد یک فضای محترمانه برای گفتگو است.
14. به او اجازه دهید احساساتش را بیان کند
به طرف مقابل اجازه دهید احساساتش را بدون قضاوت یا انتقاد بیان کند. احساسات او را تایید کنید و به او نشان دهید که شما در کنارش هستید. حتی اگر با احساسات او موافق نیستید، سعی کنید آنها را درک کنید. سرکوب کردن احساسات میتواند باعث مشکلات روانی و جسمی شود. به او اطمینان دهید که اشکالی ندارد احساساتش را بیان کند. به او کمک کنید تا احساساتش را نام گذاری کند. هدف شما در اینجا حمایت از سلامت روانی او است.
15. از نصیحت کردن خودداری کنید
نصیحت کردن میتواند تحقیرآمیز باشد و باعث شود که طرف مقابل احساس کند شما او را قضاوت می کنید. به جای نصیحت کردن، سعی کنید سوالات باز بپرسید و به او کمک کنید تا خودش راه حل را پیدا کند. نصیحت کردن اغلب نشانه این است که شما فکر می کنید می دانید بهترین کار چیست. به جای نصیحت کردن، تجربه خود را با او به اشتراک بگذارید. به او اعتماد کنید تا خودش تصمیم بگیرد. شما میتوانید در صورت نیاز او را راهنمایی کنید. هدف شما در اینجا حمایت از او است، نه کنترل او.
16. قدردانی خود را نشان دهید
به طرف مقابل نشان دهید که از اینکه او با شما صحبت می کند قدردانی می کنید. به او بگویید که شنیدن حرف های او برای شما مهم است. تشکر کردن از او نشان می دهد که شما به او احترام می گذارید و به او اهمیت می دهید. قدردانی شما میتواند به او انگیزه دهد تا بیشتر با شما صحبت کند. تشکر کردن از او به خاطر اعتمادش به شما. قدردانی خود را به زبان بیاورید. نشان دادن قدردانی میتواند به تقویت رابطه شما کمک کند. هدف شما در اینجا ایجاد یک فضای مثبت و حمایتی است.
17. تمرین کنید و صبور باشید
بهتر شنونده بودن یک مهارت است که نیاز به تمرین دارد. صبور باشید و به خودتان فرصت دهید تا پیشرفت کنید. هر چه بیشتر تمرین کنید، بهتر خواهید شد. از اشتباهات خود درس بگیرید و سعی کنید در دفعه بعد بهتر عمل کنید. از بازخورد دیگران استفاده کنید تا مهارت های شنیداری خود را بهبود بخشید. تمرین مداوم کلید موفقیت است. صبوری و پشتکار شما نتیجه خواهد داد. هدف شما در اینجا بهبود مستمر مهارت های شنیداری خود است.
18. به دنبال کمک حرفه ای باشید
درخواست کمک نشانه ضعف نیست، بلکه نشانه قدرت است. یک متخصص میتواند به شما در درک بهتر خود و دیگران کمک کند. درمان میتواند به شما در ایجاد روابط سالم تر و رضایت بخش تر کمک کند. کمک حرفه ای میتواند زندگی شما را تغییر دهد. هدف شما در اینجا بهبود کیفیت روابط خود است.
یه زمانی فکر میکردم گوش دادن یعنی فقط ساکت بمونی تا طرف حرفاش تموم شه. حالا میدونم چقدر این طرز فکر اشتباه بود. یه روز داشتم با همسرم بحث میکردم، با اینکه دهنم بسته بود و بهش نگاه میکردم، بعد از پنج دقیقه فهمیدم اصلا نمیفهمیدم چی میگه. دلیلش چه بود؟ ذهنم درگیر دلخوری دیروزم بود. نکته جالب اینجاست که بعضی وقتا تمام بدنت باشه ولی ذهنت جای دیگه، همون بهتر که اصلا حضور نداشته باشی. یاد گرفتم گوش دادن واقعی مثل استخونه که اول باید آب قبلی رو خالی کنی تا آب تازه بریزی توش.